ممسنی یكی از شهرستان‌‌های استان فارس است كه در شمال باختری این استان واقع شده است. منطقه‌ای که ممسنی در آن ایجاد شده است، اولین بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معیشتی مبتنی بر دام‌داری بوده اند، قرار گرفت. به همین خاطر، اولین اقوام ساكن در این شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، این شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت. بافته‌های داری مهم‌ترین صنایع دستی شهرستان ممسنی را تشکیل می دهند. قالی‌بافی با طرح‌های ترکی و لری در این منطقه رواج دارد و بیش تر توسط زنان و دختران تهیه و تولید می شوند. گلیم بافی‌و جاجیم‌بافی نیز از دیگر صنایع مهم اهالی ممسنی است که در شهر ها و روستاهای اطراف منطقه رایج است. جاذبه های متعدد طبیعی به همراه بناهای کهن تاریخی، مهم ترین مکان های دیدنی شهرستان ممسنی را تشکیل می دهند. رودخانه ها و کوه‌های متعدد به همراه گردشگاه‌های زیبا، از جمله جاذبه های طبیعی شهرستان ممسنی به شمار می آیند. گردشگاه دیمه میل‌ باغستان بسیار زیبا و دل‌انگیزی است که اطراف آن پر از گل ها و گیاهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفیدقلعه معروفی که قدمت آن به پیش از عهد عیلامی‌ها می‌‌رسد،قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی یا اشكانی تعلق دارد و دیمه میل یا میل اژدها که قدمت تاریخی آن به دوره سلوكیان یا پارتیان می ‌رسد، برخی از مکان های دیدنی این شهرستان را تشكیل می‌دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی


جاذبه‌های‌ متعدد طبیعی به همراه بناهای کهن تاریخی، مهم ترین مکان های دیدنی شهرستان ممسنی را تشکیل می دهند. رودخانه ها و کوه های متعدد به همراه گردشگاه های زیبا، از جمله جاذبه های طبیعی شهرستان ممسنی به شمار می آیند. گردشگاه دیمه میل باغستان بسیار زیبا و دل‌انگیزی است که اطراف آن پر از گل ها و گیاهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفید قلعه معروفی که قدمت آن به پیش از عهد عیلامی ها می ‌رسد، قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی یا اشكانی تعلق دارد و دیمه میل یا میل اژدها که قدمت تاریخی آن به دوره سلوكیان یا پارتیان می ‌رسد، برخی از مکان های دیدنی این شهرستان را تشكیل می‌دهند. مکان های دیدنی و تاریخی این شهرستان عبارتند از: امام زاده در آهنین، امام زاده شاه زاده علاءالدین، بنای عمارت، بنای کل لوله، شهر قدیمی چشمه سردو، قلعه سفید، قلعه شاه جهان احمد، قلعه چرو، قلعه ككا، دیمه میل (میل آزاد یا میل اژدها)، كتیبه‌های كورنگون (كرنگون)، نقش بهرام و پل فهلیان. 


صنایع و معادن


صنایع كارخانه ای نیز در این منطقه از رونق نسبی برخوردار است كارخانه های قند و تلمبه خانه شركت نفت در این شهرستان وجود دارد. به طور كلی این منطقه نفت خیز بوده و مدتی است كه در حد فاصل نور آباد و بابا منیر عملیات حفاری جهت استخراج نفت آغاز شده است. به طور كلی از محصولات این شهرستان مقداری برنج، جو، مركبات و گوشت به نواحی مجاور به خصوص جنوب صادر می‌شود.  


کشاورزی و دام داری


اقتصاد شهرستان ممسنی بر پایه كشاورزی، دام داری و قالی بافی استوار است. آب كشاورزی در این منطقه از چشمه، كاریزها، چاه ها و رودخانه ها تامین می گردد. مهم ترین فرآورده های كشاورزی آن عبارتند از: برنج، گندم، جو، مركبات و خرما. در آبادی های این شهرستان دام داری رونق بسیار داشته و دام ها بیش‌تر شامل گوسفند و گاو است. 


مشخصات جغرافیایی


نور آباد مركز شهرستان ممسنی در 51 درجه و 31 دقیقه طول جغرافیایی و 30 درجه و 7 دقیقه عرض جغرافیایی و در ارتفاع 920 متری از سطح دریا واقع شده است. شهرستان ممسنی از شمال و باختر به استان کهگیلویه و بویر احمد، از خاور به شهرستان سپیدان، از جنوب خاوری به شهرستان شیراز، از جنوب به شهرستان كازرون و از جنوب باختر به استان بوشهر محدود می‌شود. شهرستان ممسنی كه مركز آن نور آباد است دارای دو بخش به نام های حومه و ماهور میلاتی است. رودخانه فهیلان مهم ترین رودخانه این شهرستان و آب و هوای آن معتدل است. مسیرهای ارتباطی این شهرستان با مناطق اطراف عبارتند از:
- راه نور آباد – دو گنبدان به سوی شمال باختری به طول 120 كیلومتر. این راه در 20 كیلومتری شمال نور آباد از یک راه به سوی شمال نور آباد به یاسوج متصل می شود.
- راه نور آباد – شیراز به سوی جنوب خاوری به طول 180 كیلومتر
- راه نور آباد- بندر گناوه به طول 245 كیلومتر. بابا منیر مركز بخش ماهور میلانی در كیلومتر 65 این راه قرار گرفته است.
جمعیت شهرستان ممسنی در سرشماری سال 1375 برابر با 161243 نفر برآورده شده است. اهالی این شهرستان از نژاد آریایی بوده و به زبان فارسی با گویش لری سخن می گویند. مردم شهرستان ممسنی مسلمان و شیعه مذهب هستند.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


ممسنی را «شولستان» نیز خوانده اند كه به معنای سرزمین شول هاست. شول ها یكی از طوایف سابق لرستان بودند كه بعد از استقرار در این ناحیه، به این نام مشهور شدند. مركز ولایتی كه ممسنی در آن قرار داشت، شهر شاهپور در چند كیلومتری كازرون بود كه نوشته اند در زمان تزلزل حكومت ساسانیان، به وسیله ابوسعید كازرونی شبانكاره با خاک یكسان شد. ولی در زمان حكومت سلجوقیان دوباره تعمیر و بازسازی شد و رونق گذشته خود را باز یافت. منطقه ای که ممسنی در آن ایجاد شده است، اولین بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معیشتی مبتنی بر دام داری بوده اند، قرار گرفت. به همین خاطر، اولین اقوام ساكن در این شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، این شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت.