شهرستان مهریز در سی‌كیلومتری جنوب شهرستان یزد و در همسایگی شهرستان‌های تفت، بافق و خاتم و استان كرمان قرار دارد. این شهرستان دارای دو بخش «هرات ـ مروست» و «مركزی» و پنج دهستان است. بنای شهرستان مهریز را به «مهرنگار» دختر «انوشیروان» نسبت داده‌اند. به دلیل حاصل‌خیزی اراضی این شهرستان، بیش‌تر مردم این منطقه به كار كشاورزی اشتغال دارند. یكی از چشمه‌های پر آبی كه بخش عمده آب كشاورزی منطقه مهریز و یزد را تأمین می‌كند، چشمه زیبا و تماشایی «غربالبیز» در نزدیكی روستای «مذوار» است. مردم این منطقه در كنار كشاورزی و دام‌داری به صنایع دستی نیز اشتغال دارند. از مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان می توان از قالی بافی نام برد. نقشه‌های اصیل فرش مهریز با طرح‌های یزد و كرمان بافته و به بازار عرضه می شود. از دیگر صنایع دستی این شهرستان می توان آهنگری، سریشم، گیوه بافی، سبدبافی و چاقوسازی را نام برد. مراكز دیدنی این شهرستان را مسجد جامع مهرپادین، مسجد جامع بغدادآباد، مسجد جامع خورمیز قلعه تاریخی خورمیز، پیر ناركی، كاروان‌سرای زین‌الدین، مسجد جامع خوانزا (هنزا)، چشمه غربالبیز،قلعه،‌كاروان‌سرا و چاپارخانه سریزد، قلعه‌باغ‌دهك،سروتاریخی منگ‌آبقاد، باغ پهلوان‌پور و موزه مردم‌شناسی تشكیل می‌دهد.

مکان های دیدنی و تاریخی


آرامگاه شیخ عبدالله ( دوره صفوی)، آسیاب های مزوار و مهریز، آرامگاه بهاء الدین، امام زاده پیرغیب با سنگ های تاریخی ، برج و آسیاب پیر نوركی، چشمه باستانی غربال بیز، دژ خور میز، غار آهكی كوه بیروییه، قلعه مروست، قلعه و رباط سر یزد، قلعه محمد كریم خان، قلعه محمد باقری، قلعه ملكی، قدمگاه حضرت علی ( ع )، قلعه گبری كوه سرچشمه، كاروان سرای زین الدین، كاروان‌سرای شمس، كشته خانه، گنبد مروست، مار سید نورالدین، مسجد جامع مهر پادین، مسجدجامع بغداد آباد، مسجد جامع خونزا (هنزا)، مسجد جامع و مسجد فتح آباد ( سده 8 هـ . ق) مهم‌ترین مناطق دیدنی این شهرستان را تشكیل می دهند. 


صنایع و معادن


ازصنایع شهرستان مهریز اطلاعات مستندی در دست نیست. معدن های شهرستان مهریز تراورتن، مرمر، گل سفید، سنگ چینی و سنگ های ساختمانی هستند.  


کشاورزی و دام داری


كشاورزی شهرستان مهریز رونق داشته و فرآورده های كشاورزی آن را انار، انجیر، پسته، گندم، جو، ذرت، خربزه، هندوانه، ‌گوجه و بادمجان شكیل می‌دهد. در این شهرستان دام‌پروری به روش سنتی و صنعتی رواج دارد، به طوری که در سال های اخیر مردم این ناحیه به ایجاد گاوداری صنعتی پرداخته اند. انار، پسته، انجیر و گندم صادرات مهم این شهرستان را تشکیل می دهند.  


مشخصات جغرافیایی


شهرستان مهریز، در جنوب استان یزد، در 10 كیلومتر ی باختر جاده یزد – كرمان قرار دارد. این شهرستان از سوی شمال به شهرستان یزد، از شمال خاوری به شهرستان بافق از خاور به شهرستان های رفسنجان و شهر بابك استان كرمان، از باختر به شهرستان های تفت، ابركوه، و استان فارس و ازجنوب به شهرستان های شهر بابك استان كرمان و شهرستان نی ریز استان فارس محدود می‌شود. بلندی مركز شهرستان مهریز از سطح دریا، 1366 متر است. آب و هوای این شهرستان نیمه بیابانی است و هر چه به سوی باختر حركت كنیم، بارندگی زیاد شده و درجه حرارت نیز كاهش می یابد. هوای مهریز معتدل خشك بوده و باران سالیانه آن اندك است. بر اساس سرشماری سال 1375جمعیت شهرستان مهریز 74202 نفر شامل 37284 نفر مرد و 36918 نفر زن بوده است. مردم مهریز ایرانی الاصل و آریایی نژادند و به زبان فارسی و لهجه شیرین یزدی سخن می گویند. مردم این ناحیه مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند و شماری زرتشتی نیز در كنار شهروندان مسلمان خود، برادرانه زندگی می كنند.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


مهریز، در گذشته «مهری گرد»، «مهرجو»، «مهری جرد»، «میگرد» و «میجرد» نامیده شده است. بنای این شهر را به «مهرنگار» دختر انوشیروان ساسانی نسبت داده و یكی از آبادی های آن، به نام «خورمیز» را از بناهای هرمز، پادشاه ساسانی دانسته اند. این شهر از پیوستن چند آبادی نزدیك به هم تشكیل شده و اندك اندك گسترش یافته است. نام آن، در كتاب جامع مفیدی و تاریخ یزد به گونه «مهر گرد»، «مهرجو»، «مهری جرد» نگاشته شده است. از آن جا كه مهریز، در نزدیكی شهر یزد قرار گرفته، می توان گفت كه این شهر از لحاظ تاریخی، سیاسی و تا اندازه ای اجتماعی و اقتصادی بستگی زیادی با شهر یزد دارد.