دهلران در جنوب خاوری استان ایلام و جنوب باختری دینار كوه و در فاصله 228 كیلومتری ایلام و 100 كیلومتری شهرستان اندیمشك واقع شده است. این شهرستان بعد از دوران جنگ و بازسازی به صورت یك شهر توریستی در آمده است و به خاطر منابع عظیم نفت و زمین های وسیع و مستعد كشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار است. بیش تر آبادی ها در اثر جنگ تحمیلی و اشغال آن ها خالی از سكنه شده بود و بعداز جنگ و بازسازی دوباره اسكان یافته اند. از این بخش رودخانه های دویرج و چیغاب مورموری عبور می كند. دراین بخش به دلیل حاصل خیزی زمین های كشاورزی محصولات متنوع جالیزی به دست می آید. در بخش موسیان چاه های نفت فراوانی حفر شده و دارای منابع عظیم نفتی است. شهر پهله مركز بخش زرین آباد است كه از زمان های دور تا كنون محل سكونت بوده و آثار باستانی فراوانی درآن به چشم می خورد و شهر ك میمه یكی از نواحی خوش آب و هوا و پر جمعیت زرین آباد است.
آب و هوای دهلران آن گرم است و بیش ترین دما در تابستان گاهی از 50 درجه نیز بالاتر می رود. قدمت منطقه دهلران به هزاران سال پیش بر می گردد و همواره با جلگه بین النهرین در ارتباط بوده است. با بررسی هایی كه در ساختار كلی سرزمین باستانی دهلران صورت گرفته نشان گر این حقیقت است كه یكی از كانون های باستانی ایران به شمار می رفته است و با وجود این همه پیشنیه تاریخی و اهمیتی كه دارد كم تر شناخته شده است. كاوش هایی كه در سرزمین دهلران انجام گرفته روشن گر این حقیقت است كه انسان دراین منطقه در حدود 8000 هزار سال پیش از میلاد از دونوع گونه نبات یعنی گندم و جو ومیش و بز استفاده می كرده است. بر اساس شواهد به دست آمده به وسیله باستان شناسان و هم چنین آزمایش های فراوان هول و كنت دی فلانری در سال 1961 بر روی تپه های علی كش (تپه باستانی علی كش با وسعتی به قطر حدود 135 متر كه ضخامت لایه های باستانی آن به حدود هفت می رسد) و چغا سفید و دیگر مناطق باستانی این منطقه انجام گرفته، نشان گر این حقیقت است كه انسان در فاصله میان5500 تا 7500 قبل از میلاد در این منطقه به اهلی كردن گاو و كشت دانه های گیاهی مانند عدس و ماش وكتان توفیق یافته است.
نژادمردم این شهرستان از اصیل ترین نژاد كرد هستند و قدمت آن به دوره مادها می رسد. ساكنان این شهرستان دارای قدی بلند و موهای مشكی و تا حدودی پوستی گندم گون و یا تیره هستند. مردم دهلران به سبب شرایط خاص زیست محیطی بسیار بردبار و از لحاظ اقتصادی بسیار قانع هستند. در بین مردم این شهرستان می توان ویژگی های خاص جامعه عشایری چون علاقه به وطن ایمان و فداكاری، شوخ طبعی را در آنان به وضوح دید. در بسیاری از موارد با توجه به موقعیت مرزی وجغرافیایی پاسداران و نگهبانان فداركارو از جان گذشته هستند.

مکان های دیدنی و تاریخی


غار طبیعی و حفاظت شده خفاش در نزدیكی چشمه های آب گرم كه در آن هزاران خفاش زندگی می كنند.
تپه باستانی علی كش با قدمت 9 هزار ساله مربوط به دوره ایلامیان درنزدیكی شهر توریستی موسیان
قلعه تاریخی شیاخ در بخش زرین آباد
سنگ نبشته دوره قاجار در میمه زرین آباد
چشمه های قیر طبیعی
چشمه های آب معدنی با حرارت آب بالا
زیارتگاه سید ابراهیم در زرین آباد
زیارتگاه سید ابراهیم قتال در در دهلران
زیارتگاه سید ناصرالدین درزرین آباد
زیارتگاه عباس در 60 كیلومتری شهر دهلران مسیر جاده اندیمشك
 


صنایع و معادن


در شمال شهر چشمه آبگرم معدنی وجود دارد و در جنوب دهلران چند چاه نفت كشف شده كه مورد بهره برداری واقع شده است. علاوه بر كان های بالا در جنوبی ترین نواحی این شهرستان معادن شن و سنگ مورد بهره برداری قرار می گیرد. گندم، جو، دام، محصولات دامی، قالیچه و جاجیم از جمله صادرات این شهرستان هستند.  


کشاورزی و دام داری


اقتصاد دهلران بر پایه كشاورزی، دامداری و صنایع دستی استوار است. مهم ترین پیشه مردم این شهرستان دام داری است و بیش تر دام های این منطقه گوسفند و بز است. محصولات كشاورزی این منطقه گندم و جو و صنایع دستی آن قالیچه، جاجیم و سیاه چادر است.  

 

مشخصات جغرافیایی


شهرستان دهلران در درازای جغرافیایی 47 درجه و 16 دقیقه و پهنای جغرافیایی 32 درجه و 41 دقیقه و در بلندی 215 متری از سطح دریا قرار دارد. شهر دهلران در 220 كیلومتری جنوب خاوری ایلام و در مسیر جاده ایلام - دزفول واقع است. آب و هوای دهلران معتدل و متمایل به گرم است و میزان بارندگی سالانه 300 میلیمتر می باشد. دهلران از خاور به شوش و سوسنگرد(دشت آزادگان)، از شمال به آبدانان و دره شهر، از باختر به مهران و از جنوب و جنوب باختری به عراق محدود است. 

 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


این منطقه كه در دامنه جنوب و جنوب باختری دینار كوه قرار دارد، از قدیم الایام به ‹‹ده لران›› مشهور بوده است. بقایای آثار تاریخی و باستانی و مجموعه اشیا باستانی كشف شده، نشان گر این حقیقت است كه قدمت این منطقه با دوره قبل از تاریخ و بعد از آن، به ویژه با دوره ساسانیان مرتبط است. بقایای شهرهای باستانی و وجود ده ها ناحیه و تپه باستانی هر یك بیانگر بخشی از سرگذشت دیرینه این سرزمین است. دهلران به لحاظ موقعیت جغرافیایی از مناطق مهم استان ایلام است و همین موقعیت جغرافیایی نیز باعث آسیب آن در درازای تاریخ شده است. این اهمیت و موقعیت در ادوار بعدی نیز حفظ شده است. در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران این منطقه آسیب فراوانی دید، طوری كه بازسازی و مرمت آن اعتبارات قابل توجهی را ضروری ساخت. این شهر بعد از خاتمه جنگ بازسازی شد و به عنوان یك شهر گردش گری مورد توجه ویژه قرار گرفت. شهر دهلران در حال حاضر نیز علاوه بر موقعیت گردش گری دارای منابع عظیم نفت و اراضی مستعد كشاورزی است كه اهمیت اقتصادی و جغرافیایی آن را دو چندان ساخته است.