بندرانزلی با وجود تاریخ کوتاه خود به سرعت صنعتی شده و رشد و توسعه چشم‌گیری داشته است که شروع آن مقارن با حکومت سلسله صفوی در ایران بوده است. امكان ماهی‌گیری، روابط بازرگانی ایران با كشورهای همسایه و دیگر عوامل نخست انزلی را تبدیل به یك شهرك و‌ آن گاه مبدل به یك بندر مهم كرد. اقتصاد بندر انزلی توریستی و ترانزیتی و 30% كشاورزی است. انزلی امروزه به واسطه ارتباط با كشورهای مستقل شمالی‌و نزدیكی به نقاط پرجمعیت و مراكز مهم تجاری وصنعتی ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است و ضمن تماس دریایی با بندر مهم كرانه دریای مازندران، از راه كانال ولگا – دن و دریای سیاه با بندرهای تجاری و بین المللی كشورهای مختلف اروپایی نیز ارتباط دارد. در این بندر اسكله های قابل استفاده‌ای برای پهلو گرفتن كشتی های بازرگانی فراهم است، به طوری كه در یك آن، چندین‌فروند كشتی را به اسكله و چندین فروند دیگر را به صورت دوبله پهلو
می‌دهند.برنج،مركبات،كالاهای‌ساخته‌شده‌و‌ماهی‌از‌محصولات‌این‌شهرستان‌است. مهم‌ترین‌صنایع دستی این شهرستان سبدبافی، حصیربافی و سفال‌گری است. سبدبافی و حصیربافی از صنایع دستی رایج در این شهرستان است كه خانگی است. سبد و حصیر مصارف گوناگون دارند و برای كف و سقف به كار می روند و سبد، كلاه، حصیر،زیرانداز، كفپوش از آن‌ها تهیه می‌شوند. سبد و حصیرهای رنگی جنبه هنری و تزیینی دارند. روستاهای اطراف شهرستان بندر انزلی از نظر تولید حصیرهای زیبا و مرغوب شهرت دارند. دو گونه سفال در این شهرستان تولید می‌شوند. سفال‌هایی كه از وسایل ضروری زندگی است و مورد استفاده مردم قرار می گیرند مانند سفال‌های سقف برای پوشش بام‌ها و انواع ظروف مورد نیاز خانه ها مانند گلدان،كوزه،نمكدان و غیره. دوم سفال‌هایی كه جنبه تزیینی دارند و در ساختن آن ذوق و استعداد به‌كار رفته و گروه دوم به مفهوم واقعی سفال است كه جزو صنایع دستی به شمار می آید. صنایع دستی یكی از مهم‌ترین جاذبه های گردشگری شهرستان بندرانزلی را تشكیل می‌دهند.تالاب‌انزلی،منطقه‌ی‌حفاظت‌شده‌سیاكشم،منطقه‌ی‌حفاظت‌شده سرخانكل، آرامگاه آقا سید محمد نجفی، برج ساعت، بقعه امام زاده صالح، بقعه بی بی حوریه، پل غازیان، پل میان‌پشته، ساختمان گمرك، ساختمان معتمدی وكاخ میان پشته نیز برخی از دیدنی‌های شهرستان بندر انزلی را تشكیل می‌دهند.


مکان های دیدنی و تاریخی


تالاب انزلی : جنوب بندر انزلی
منطقه حفاظت شده سیاكشم : بندر انزلی
منطقه حفاظت شده سرخانكل : بندر انزلی
آرامگاه آقا سید محمد نجفی : سامان سرغازیان
برج ساعت : بندر انزلی
بقعه امام زاده صالح : غازیان بندر انزلی
بقعه بی بی حوریه : شالور بندر انزلی
پل‌غازیان : بندر انزلی
پل میان پشته : بندر انزلی
ساختمان گمرك : بندر انزلی
ساختمان معتمدی : شمال باختری بندر انزلی
كاخ میان پشته : بندر انزلی 


صنایع و معادن


صنایع‌دریایی‌و كشتی‌سازی، شیلات و انواع كارخانه‌های مرتبط با صنعت شیلان در شهرستان بندرانزلی وجود دارند. از معادن این شهرستان اطلاعات مستندی در دست نیست. 


کشاورزی و دام داری


اساس اقتصاد مردم شهرستان انزلی را ماهی‌گیری تشكیل می‌دهد و حدود 30درصد از فعالیت‌های بازرگانی و اقتصادی این ناحیه نیز به كشاورزی اختصاص دارد. آب كشاورزی از رودخانه و چاه تأمین می شود و فرآورده های كشاورزی آن : برنج، بنشن، دانه های روغنی، توتون، گیاهان علوفه ای، سیب، انجیر، انواع مركبات و گردو است.دام داری نیز در كنار كشاورزی و بیش تر به صورت سنتی رواج دارد.  


مشخصات جغرافیایی


بندرانزلی در طول جغرافیایی 49 درجه و 28 دقیقه و عرض جغرافیایی 37 درجه و 33 دقیقه و ارتفاع 24 متر پایین‌تر از سطح آب های آزاد قرار دارد. انزلی در 40 كیلومتری شمال باختری شهر رشت و در مسیر راه اصلی رشت – رضوان شهر و 136 كیلومتری جنوب خاوری آستارا می باشد. رود پسیخان و رود بهمبر از این شهر می‌گذرد. آب و هوای آن معتدل و مرطوب بوده و باران سالانه به طور متوسط 1951 میلی متر است. همسایه‌های بندر انزلی از شمال دریای مازندران، از خاور شهرستان رشت، از جنوب شهرستان صومعه سرا و از باختر شهرستان رضوان شهر هستند. بندرانزلی مهم‌ترین بندر شمالی ایران است كه در كرانه جنوب باختری دریای مازندران و در قسمت شبه جزیره غازیان قرار گرفته، طول این شبه جزیره به 35 كیلومتر می رسد كه مرداب انزلی را از دریای مازندران جدا می كند. بندر انزلی در مسیر راه رشت – رضوان‌شهر قرار دارد و تا رشت 40 كیلومتر و تا رضوان‌‌شهر 28 كیلومتر فاصله دارد. طبق سرشماری سال 1375 جمعیت شهرستان بندر انزلی 119827 نفر بود. زبان شان فارسی است که آن را با گویش گیلكی ادا می کنند.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


قدیمی‌ترین ذکری که در متن های تاریخی از انزلی وجود دارد مربوط به سال 863 هـ . ق است كه در آن زمان دهكده ای كوچك بوده است. این ناحیه از اوایل دوره صفویه، مورد توجه انگلیسی ها، روس ها و دولت مركزی ایران كه پایتخت آن قزوین بود، قرار گرفت. انگلیسی ها در تجارت ابریشم گیلان، با دایر كردن شركتی تجارتی در مسكو، راه رشت – انزلی – بادكوبه به اروپا را رونق بخشیدند و انزلی به عنوان «دورازه‌اروپا» معروف شد. از این زمان به بعد، ‌انزلی به تدریج به صورت توقف گاهی برای كشتی های تجاری و پلی میان رشت و اروپا قرار گفت و روز به روز بر رونق آن افزوده شد. با روی كار آمدن پهلوی اول و توجه وی به بندر انزلی، این بندر بازسازی و اسكله های جدیدی در انزلی و غازیان ساخته شد و اداره بندر و كشتی رانی مجهز گشتند. در حال حاضر، بندر انزلی یكی از زیباترین شهرهای گیلان و مجهز ترین بندر كرانه های دریای مازندران است كه سالانه هزاران تن كالا توسط كشتی، ‌از آن خارج و یا به آن وارد می شود.