قدمت منطقه تویسركان به دوران قبل از میلاد مسیح (ع) می‌ رسد. شهرستان تویسركان با در‌ه‌های پر از گردوی خود یكی از مهم‌ترین شهرستان‌های استان همدان را تشكیل می‌دهد تویسركان از شمال به شهرستان‌های همدان و اسدآباد، از خاور به شهرستان ملایر، از جنوب به شهرستان نهاوند و از باختر به شهرستان كنگاور محدود می‌شود. اساس اقتصاد این ناحیه را كشاورزی، باغ داری، دام‌داری و صنایع دستی تشكیل می‌دهد. این منطقه به لحاظ صنایع از رونق نسبی برخوردار بوده و صنایع‌ماشینی،‌ كارخانه‌های فیلترسازی، نساجی،ساخت وسایل كشاورزی مانند بیل سازی، صنایع غذایی، آجر فشاری، كارگاه ریسندگی و بافندگی، سنگ بری، سرنگ سازی و مصنوعات فلزی در این شهرستان دایر و مشغول به كار هستند.صنایع دستی یكی از فعالیت‌های اقتصادی این شهرستان است كه شامل نجاری، منبت‌كاری، صابون سازی، قالی،گلیم و گیوه‌بافی می‌شود. پل‌تاریخی فرسفج، قلعه اشتران، دره سركان، دره آرتیمان، امام‌زاده شاه‌زاده ناصر، پیر كمر بسته سركان، قلعه دختر (قز قلعه سی)، مسجد جامع تویسركان، درخت چنار كهنسال مسجد باغوار، كاروان‌سرای شاه‌عباسی فرسفج، دره‌ی گزندر، دره‌ی فاران، دره‌ی شهرستانه، شهر بازی و بوستان نبوت و بازار سنتی سرپوشیده مهم‌ترین دیدنی‌های شهرستان تویسركان را تشكیل می‌دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی


پل تاریخی فرسفج، قلعه اشتران، دره سركان، دره آرتیمان، امام‌زاده شاه‌زاده ناصر، پیر كمر بسته سركان، قلعه دختر (قز قلعه سی)، مسجد جامع تویسركان، درخت چنار كهنسال مسجد باغوار، كاروان‌سرای شاه‌عباسی‌فرسفج، دره‌ی گزندر، دره‌ی فاران، دره‌ی شهرستانه، شهربازی و بوستان نبوت و بازار سنتی سرپوشیده مهم‌ترین دیدنی‌های شهرستان تویسركان را تشكیل می‌دهند. 


صنایع و معادن


صنایع ماشینی،‌ كارخانه‌های فیلترسازی، نساجی،ساخت وسایل كشاورزی مانند بیل سازی، صنایع غذایی ( آرد )، آجر فشاری، كارگاه ریسندگی و بافندگی، سنگ بری، سرنگ سازی و مصنوعات فلزی در این شهرستان دایر و مشغول به كار هستند. كانی‌های شهرستان تویسركان را كان سنگ گرانیت،‌ كوارتز، فلدسپات، و میكا تشكیل‌ می‌دهد که در اطراف روستای شهرستانه به طور مكانیكی بهره‌ برداری می شود.  


کشاورزی و دام داری


تویسركان یك ناحیه‌كشاورزی و دام‌داری است. مهم‌ترین محصولات كشاورزی و باغ‌داری تویسركان را گندم، جو، بنشن، تره بار، سیب، گلابی، هلو، زرد آلو، بادام، انگور و گردو تشكیل می‌دهد که گردوی آن بسیار شهرت دارد. دیگر محصولات کشاورزی نیز بعضی به صورت تازه و بعضی به صورت خشك‌بار صادر می‌شوند. پرورش دام در این استان توسط روستاییان صورت گرفته و بیش‌تر شامل گوسفند، گاو و بز می‌شود فرآورده‌های دامی این شهرستان صادر می شوند. علاوه بر آن پرورش طیور به شیوه صنعتی در حد خود كفایی اهالی انجام می شود.  


مشخصات جغرافیایی


تویسركان از شمال به شهرستان های همدان و اسدآباد، از خاور به شهرستان ملایر، از جنوب به شهرستان نهاوند و از باختر به شهرستان كنگاور محدود می‌شود. تویسركان در 48 درجه و 28 دقیقه درازای جغرافیایی و34 درجه و 34 دقیقه پهنای جغرافیایی و بلندی 1780 متری از سطح دریا قرار دارد. این شهرستان از دو بخش مركزی و بخش قلقل رود تشكیل شده است. كوه مرتفع الوند كه از كوهستان های فرعی گران‌كوه زاگرس به شمار می‌رود مرز طبیعی تویسركان، همدان و ملایر را تشكیل می‌دهد. آب و هوای تویسركان نسبتا سرد و خشك است. جمعیت شهرستان تویسركان 118954 نفر در سرشماری 1375 بر آورد شده است. اقتصاد شهرستان تویسركان بر كشاورزی، دام‌داری و صنایع (ماشینی و دستی) استوار شده است. مهم ترین ایل این شهرستان، ایل تركاشوند است كه محل ییلاقی آن ها تویسركان و قشلاق شان اندیمشك است. مدت استقرار آن ها بین 4 تا 6 ماه بوده و در مناطقی بین اسد آباد، كنگاور و تویسركان در رفت و آمد هستند. بخشی از این ایل از طریق دام‌داری و بخش دیگر از طریق كشاورزی و صنایع دستی امرار معاش می كنند. زبان مردم شهرستان تویسركان تركی و فارسی با گویش لری ( لكی) بوده و دین آن ها اسلام و مذهب شان شیعه است. مركز شهرستان تویسركان در مسیر راه آسفالت فرعی كنگاور - جوكار قرار گرفته و از این طریق به طول 38 كیلومتر به سمت جنوب خاوری تا جوكار و به طول 45 كیلومتر به سمت غرب تا كنگاور فاصله دارد. هم چنین یك راه فرعی شنی به سمت شمال باختری به طول 73 كیلومتر تا اسد آباد كشیده شده است.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


شهر قدیمی «رودآور» دارای سه قصبه « توی »، « سركان » و « شكان » بود. این شهر پس از حمله مغول اهمیت خود را از دست داد و مردم آن به قصبه « توی » روی آوردند و به تدریج آن جا را آباد كردند. قصبه شكان در اثر زلزله خراب شد،‌ اما سركان به فاصله 10 كیلومتری شمال غرب تویسركان هنوز پابرجاست و اكنون یكی از شهرهای شهرستان تویسركان است. تویسركان فعلی كه از تركیب دو كلمه « توی » و « سركان » ساخته شده است، همان قصبه « توی » قدیمی است. از سوی دیگر وجود آرامگاه حضرت حبقوق نبی (ع ) ( در مركز آن شهر و نزدیك « رود آور » سابق ) با توجه به زمان زندگی آن حضرت در حدود 700 سال قبل از میلاد و كاوش های باستان شناسی اطراف بقعه، نشان‌گر قدمت و وجود آبادانی منطقه در آن عصر است. تویسركان در دوره های صفویه و قاجاریه نیز مورد توجه بوده است و از این دو دوره آثاری در شهر به جا مانده كه می توان به بازار دوره قاجار اشاره کرد.