شهرستان ماه‌نشان که در باختر استان زنجان واقع شده یکی از آبادترین و بکرترین مناطق استان است و از جاذبه های تاریخی و جاذبه های طبیعی فراوانی چون دریاچه طبیعی، رودخانه‌های متعدد دایمی و فصلی، کوه‌های سر‌به‌فلک‌کشیده،چشمه‌ها،باغ‌ها و کشتزارهای زیبا و دیدنی برخوردار است. قلعه قدیمی سیتی قلعه که به دوره ساسانیان مربوط می شود، گواه دیرینگی سکونت در این ناحیه است. شهرستان ماه نشان از جاذبه های طبیعی و مکان های تاریخی خوبی برخوردار است. چشمه های آب معدنی، کرانه رودخانه های منطقه، دریاچه آب شیرین، کاروان‌سراها و قلعه های قدیمی که قدمت بیش تر آن ها به دوره های میانی اسلام می رسند، برخی از جاذبه های این شهرستان هستند که در قسمت های مختلف منطقه پراکنده شده اند و روی هم جغرافیای جهانگردی این شهرستان را تشکیل می دهند. رودخانه هایی که در شهرستان ماه نشان جریان دارند، همگی از ارتفاعات متعدد این شهرستان سرچشمه گرفته و آبادانی و زیبایی منطقه ماه نشان را سبب شده اند. باغ های خرمی که در کرانه این رودخانه ها به وجود آمده اند از گردشگاه‌های محلی مردم منطقه هستند. چشمه آب گرم میانج و حلب که در دهستان انگوران واقع شده اند و چشمه آب معدنی نیگجه که در روستایی به همین نام واقع شده از مراکز مهم آب درمانی به شمار می آیند که مردم و مسافران منطقه از آن استفاده می کنند. دریاچه زیبای پری که در محدوده شهرستان ماه نشان واقع شده، زیباترین جاذبه های طبیعی شهرستان ماه نشان است و تقریباً تنها دریاچه طبیعی کل استان به حساب می آید که با چشم انداز بسیار زیبایی در میان یک دشت وسیع گسترده شده است. خردادماه و تیر ماه بهترین ماه های سفر به این منطقه هستند. وجود جاذبه های تاریخی در شهرستان ماه نشان، حکایت از تاریخ و پیشینه تاریخی این منطقه دارد. کاروانسرای سرچم، قلعه سیتی قلعه، قلعه باستانی بهستان و قلعه صخره ای مهر از جمله مهم ترین جاذبه های تاریخی شهرستان ماه نشان هستند.

مکان های دیدنی و تاریخی


شهرستان ماه نشان از جاذبه های طبیعی و مکان های تاریخی خوبی برخوردار است. چشمه های آب معدنی، کرانه رودخانه های منطقه، دریاچه آب شیرین، کاروانسراها و قلعه های قدیمی که قدمت بیش تر آن ها به دوره های میانی اسلام می رسند، برخی از جاذبه های این شهرستان هستند که در قسمت های مختلف منطقه پراکنده شده اند و روی هم جغرافیای جهانگردی این شهرستان را تشکیل می دهند. رودخانه هایی که در شهرستان ماه نشان جریان دارند، همگی از ارتفاعات متعدد این شهرستان سرچشمه گرفته و آبادانی و زیبایی منطقه ماه نشان را سبب شده اند. باغ های خرمی که در کرانه این رودخانه ها به وجود آمده اند از تفرجگاه های محلی مردم منطقه هستند. چشمه آب گرم میانج و حلب که در دهستان انگوران واقع شده اند و چشمه آب معدنی نیگجه که در روستایی به همین نام واقع شده از مراکز مهم آب درمانی به شمار می آیند که مردم و مسافران منطقه از آن استفاده می کنند. دریاچه زیبای پری که در محدوده شهرستان ماه نشان واقع شده، زیباترین جاذبه های طبیعی شهرستان ماه نشان است و تقریباً تنها دریاچه طبیعی کل استان به حساب می آید که با چشم انداز بسیار زیبایی در میان یک دشت وسیع گسترده شده است. خردادماه و تیر ماه بهترین ماه های سفر به این منطقه هستند. وجود جاذبه های تاریخی در شهرستان ماه نشان، حکایت از تاریخ و پیشینه تاریخی این منطقه دارد. کاروانسرای سرچم، قلعه سیتی قلعه، قلعه باستانی بهستان و قلعه صخره ای مهر از جمله مهم ترین جاذبه های تاریخی شهرستان ماه نشان هستند.  


صنایع و معادن


به لحاظ وجود کوه‌های متعدد و سرگذشت دیرینه زمین شناسی، معادن زیادی در این منطقه وجود دارند که مهم ترین آن ها معدن روی و سرب انگوران در بخش انگوران در جنوب شهرستان ماه نشان است که از اهمیت بسیار زیادی در سراسر استان و کشور برخوردار است. معدن سنگ‌ لاشه، نمک، سنگ گچ، فلدسپات و خاک صنعتی نیز در این شهرستان وجود دارند که حائز اهمیت هستند. به دلیل وجود معادن متعدد صنایع نسبتاً خوبی در این منطقه مستقر شده است. کارخانه كاسیمیس (جهت تلفیق خاک معدن سرب و روی)، كارخانه فرآورده‌های آلومینیوم (تولید و پخش آلومینیوم) و شركت كیمیا جم (تولید ورق و روی) از مهم ترین کارخانه های شهرستان ماه نشان هستند که بیش تر در نزدیک شهر دندی (مرکز بخش انگوران) مستقر شده اند. کارخانه ماه نشان در داخل دره ای در کناره رودخانه قزل اوزن واقع شده و اطراف آن با كوه های دولبان در خاور، ازبكلو داغ در شمال خاوری، گونی ‌قلعه و قره ‌داغ در شمال، چراغ‌‌یانان در باختر، یارخ یارخ در جنوب و اوغلان قیز در جنوب باختری احاطه شده است.  


کشاورزی و دام داری


به طور كلی به علت مناسب بودن خاک و فراوانی آب كشاورزی در منطقه از رونق خوبی برخوردار است و هسته اصلی اقتصاد آن را تشكیل می دهد. محصولات عمده این منطقه را انواع غلات از قبیل، گندم، جو، برنج و بلغور، انواع صیفی جات از قبیل، هندوانه، خیار و گوجه فرنگی و انواع محصولات باغی از قبیل، سیب، انگور، زردآلو، گردو و انار تشکیل می دهند. دامداری در این ناحیه بیش تر به صورت سنتی رواج دارد با این حال لبنیات و فرآورده های دامی این منطقه قابل توجه است.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


در مورد نام منطقه ماه نشان، روایات متعددی وجود دارد. برخی از این روایات گویای این مطلب است که به علت قدمت زیاد و پیدا شدن آثاری از زندگی قوم ماد در این منطقه، نام "ماد نشان" به این ناحیه داده شد كه به مرور زمان این نام به ماه نشان تبدیل شده است. روایات دیگر نیز حاکی از این است که منطقه ماه نشان به علت داشتن انگور و می زیاد ابتدا به نام "می ‌نوشان" معروف بود و به مرور زمان به ماه‌ نشان تبدیل شده است. وجود آثار باستانی و قدیمی چون ستی قلعه که به دوره ساسانیان تعلق دارد، گواه خوبی بر قدمت سکونت در این ناحیه است.  

 

مشخصات جغرافیایی


شهرستان ماه نشان از شمال به شهرستان زنجان، از شمال باختری به شهرستان چاراویماق (استان آذربایجان شرقی)، از باختر به شهرستان تکاب (استان آذربایجان غربی)، از خاور به شهرستان زنجان، از جنوب خاوری به شهرستان ایجرود و از جنوب به شهرستان بیجار (استان کردستان) محدود می شود. این شهرستان در 47 درجه و 10 دقیقه تا 47 درجه و 59 دقیقه درازای خاوری و 36 درجه و 21 دقیقه تا 36 درجه و 59 دقیقه پهنای شمالی واقع شده است. مرکز این شهرستان نیز در47 درجه و 40 دقیقه درازای خاوری و36 درجه و 45 دقیقه و ارتفاع 1300 متری از سطح دریا واقع شده است. شهرستان ماه نشان در سال 1379 و با اجرای قانون جدید تقسیمات كشوری در استان زنجان تشكیل شده است. قبل از این تاریخ محدوده ماه نشان با عنوان بخش ماه نشان تابع شهرستان زنجان بوده است. این شهرستان در بخش باختری استان زنجان قرار گرفته و با استان‌های آذربایجان باختری، کردستان و آذربایجان خاوری هم جوار است. براساس سرشماری سراسری سال 1375 جمعیت این شهرستان (که جزو شهرستان زنجان محسوب می شد) 67،378 نفر برآورد شده است. مراكز جمعیتی این شهرستان را شهرهای ماه نشان و دندی تشکیل می دهند. میزان تقریبی شهرنشینی در این شهرستان معادل 1/8 درصد برآورد شده است.