برخی از تاریخ نگاران بر این عقیده اند که در سده ی چهارم پیش از میلاد، جمعی از مغان در مسیر رودخانه ای که امروزه به چشمه علی مشهور است؛ سكنی گزیدند و به همین علت این منطقه نخست «ده مغان» نامیده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبدیل شده است. دامغان یكی از شهرستان های استان سمنان است كه از شمال به شهرستان های گرگان، كردكوی، بهشیر، از خاور به شهرستان شاهرود، از جنوب به خور و بیابانك و انارک (از بخش های شهرستان نایین) و از باختر به شهرستان‌های سمنان و ساری محدود می شود. پایه های اقتصادی شهرستان دامغان را به ترتیب كشاورزی، دام داری و صنعت تشكیل می دهد. صنایع دستی شهرستان دامغان؛ چاپ قلم كار، نمد مالی، قالی بافی، جاجیم بافی، كرباس و پارچه بافی را شامل می شود. بیش ترین صنایع مدرن شهرستان دامغان به صنایع غذایی مربوط است كه شامل تهیه خشك بار، شیرینی و لبنیات می شود. شهرستان دامغان یكی از مناطق استان سمنان است كه دارای آثار تاریخی, قدیمی وطبیعی قابل توجهی است

مکان های دیدنی و تاریخی


تضادهای جذاب و دیدنی سبب شده شهرستان دامغان  از نظر جاذبه های طبیعی با اهمیت باشد. چشمه علی در 35 كیلومتری شمال شهر دامغان و چشمه آبسیچ در 4 كیلومتری دامغان و هم چنین چشمه كشت دشت در 66 كیلومتری شمال باختر دامغان از جمله مهم ترین جاذبه های طبیعی شهرستان دامغان هستند. پارك جنگلی دامغان كه از جمله مناطق سبز و با اهمیت سراسر استان است؛ در این شهرستان واقع شده ضمن آن كه كویر حاج علی قلی در جنوب دامغان از مناطق با ارزش جهانگردی است.
شهرستان دامغان هم چنین یكی از مناطق استان سمنان است كه دارای آثار تاریخی, قدیمی و قابل توجهی است. قلعه های قدیمی, عمارت ها و ساختمان های تاریخی و بازار از جمله مهم ترین دیدنی های شهرستان دامغان به شمار می آیند. به علت زلزله های متعددی كه در این منطقه به وقوع پیوسته آثار خیلی قدیمی در این منطقه وجود ندارد و قدمت بیش تر جاذبه های تاریخی این منطقه به دوره های پانصد سال قبل باز می گردد.
 

صنایع و معادن


صنایع شهرستان دامغان به دو دسته صنایع دستی و مدرن نقسیم می شود. این استان از لحاظ صنایع و معادن از اهمیت زیادی برخوردار است. دراین شهرستان معادن زیادی شناسایی شده اند كه بعضی از آن ها به بهره برداری رسیده اند.
صنایع دستی شهرستان دامغان؛ چاپ قلم كار، نمد مالی، قالی بافی، جاجیم بافی، كرباس و پارچه بافی را شامل می شود. هم چنین پشم ریسی كه از آن، دستكش، شال گردن، ژاكت ‌و جوراب تهیه می شود نیز در نواحی كوهستانی رایج است.
بیش ترین صنایع مدرن شهرستان دامغان به صنایع غذایی مربوط است كه شامل تهیه خشك بار، شیرینی و لبنیات می شود. معادن این شهرستان نیز از اهمیت اقتصادی برخوردارهستند.ازجمله معادن مهم این شهرستان می توان معادن زغال سنگ, معادن سرب و روی و معدن طلا را نام برد.
معادن زغال سنگ این منطقه بیش تر در ارتفاعات شمال و شمال خاوری دامغان وجود دارند كه مملو از ذخایر زغال سنگ است. معدن طالو(24 كیلومتری شمال خاوری)، معدن منصوركوه (20 كیلومتری باختری)، معدن هپال و سال دره (30 كیلومتری شمال) و معدن آهوانو (20 كیلومتری شمال باختری) از جمله معادن شناخته شده زغال سنگ در این منطقه به شمار می آیند.
معادن سرب و روی دشتبو (در 32 كیلومتری باختر قوشه) و تویه (در5 كیلومتری شمال باختری آبادی تویه) نیز از جمله معادن فعال سرب و روی در منطقه دامغان به شمار می آیند. معدن طلایی نیز در«كه زر» در80 كیلومتری جنوب دامغان وجود داشته است وهم چنین معادن فراوان گچ و آهك نیز دراین شهرستان وجود دارد كه تعدادی از آن ها مورد بهره برداری گرفته اند. 


کشاورزی و دام داری


پایه های اقتصادی شهرستان دامغان را به ترتیب كشاورزی، دام داری و صنعت تشكیل می دهد. كشاورزی دراین شهرستان بسیار فعال و از بازدهی نسبتا بالایی برخوردار است. محصولات متنوعی كشاورزی دامغان را تشكیل داده اند كه برخی ازآن ها وجهه ای صادراتی دارند. عمده این محصولات شامل پسته، ‌پنبه، گندم، جو، انگور، چغندر قند، تره بار، سیب، زردآلو، گردو، گلابی، ‌و آفتاب گردان می شوند. انواع تولیدات كشاورزی از جمله پسته، پنبه، چغندرقند و خشكبار از صادرات این شهرستان به شمار می آیند.
دام داری نیز در كنار كشاورزی یكی از اركان اقتصادی منطقه است. دام داری در شهرستان دامغان بیش تر به روش سنتی صورت می گیرد و دردهستان های ییلاقی و خوش آب و هوا مانند رودبار، ‌حومه و ... ‌اشخاصی هستند كه فعالیت خود را بیش تر بر روی دام داری و دام پروری متمركز نموده اند. این دام داران اگر چه با روش قدیمی به فعالیت می پردازند ولی فرآورده های آن ها از قبیل : پوست، پشم و لبنیات علاوه بر تأمین نیازمندی های محلی برای صادرات نیز در نظر گرفته می شود.
 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


برخی از تاریخ نگاران بر این عقیده اند که در سده ی چهارم پیش از میلاد، جمعی از مغان در مسیر رودخانه ای که امروزه به چشمه علی مشهور است سكنی گزیدند و به همین علت این منطقه نخست «ده مغان» نامیده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبدیل شده است.
دامغان در زمان اشك سوم و تیرداد اشكانی پایتخت پایتخت زمستانی شاهان اشكانی بود و تا كشته شدن یزدگرد، آخرین پادشاه ساسانی، موقعیت خود را حفظ كرد. این شهر تا قرن اول میلادی اهمیت خود را حفظ كرد و مركز ایالت بزرگ قومس بود.
در دوره های حكومت امویان، عباسیان، ‌طاهریان، سامانیان، سربداران و دیلمیان دامغان از موقعیتی قابل توجه برای امرا و حكومت ها برخورداربود. منطقه دامغان در زمان سلجوقیان، از جمله پایگاه های مهم پیروان فرقه اسماعیلیان بود و در سال های 483 تا 654 هجری قمری وقایع مهمی برای این فرقه در این منطقه روی داد. آثار قلعه های موجود، بر این رویداد و حضور فعال پیروان اسماعیلیه درمنطقه دلالت دارد.
بین سال های 700 تا 900 هـ . ق، ‌منطقه دامغان شاهد حضور حكمرانان مختلف بود. یکی از مهم ترین رویداد های این سال ها حمله سپاهیان تیمور لنگ در سال 769 هـ . ق است که طی آن باقی مانده اهالی دامغان که از كشتار چنگیزخان در امان مانده بودند، به جرم پناه دادن به تاتار ها، از دم تیغ گذشتند. منطقه دامغان كه در دوران صفویان، افشاریان و زندیان مورد توجه و شاهد رویدادهای سیاسی متعدد بود در دوران قاجاریه اهمیتی به سزا یافت. عده ای از حكمرانان سلسله قاجاریه نیز در این منطقه چشم به جهان گشودند كه باباخان و فتحعلی خان از آن جمله بودند. در این میان فتحعلی شاه علاقه ای وافر به دامغان داشت. دامغان دردوره قاجار از اهمیت و آبادانی برخوردار بود و هم اكنون نیز از جمله مناطق با اهمیت استان سمنان به شمار می آید كه در برگیرنده شهرها, روستاها و آبادی های زیادی است.