قدمت آباده به بیش از هزار سال می رسد. با توجه به آثار تاریخی باقی مانده در این منطقه؛ آباده در بین چهار مركز جمعیتی و فرهنگی شیراز، كرمان، یزد و اصفهان قرار گرفته و علت وجودی آن با توجه به موقعیت راه های ارتباطی منطقه قابل توجیه است. در دوره قاجاریه آباده منطقه بین راهی و محل استراحت كاروانیان بوده است. آباده مركز جذب افراد روستایی و ایلاتی است كه در سال های اخیر به آن روی آورده بیش‌تر از راه كارگری و دست فروشی و مانند آن زندگی می‌كنند. بیش‌تر نهادهای دولتی در آباده شعبه و دفتر دارند و شمار بسیاری از ساكنان شهر و وابسته‌گان آنان در استخدام دولت اند و بقیه جمعیت شهر را كارگران كارخانه ها و دارند گان مشاغل آزاد و دام داران و كشاورزان تشكیل می دهند.
صنایع دستی مختلفی در شهرستان آباده رواج دارد که منبت کاری و کنده کاری از مهم ترین و مشهورترین این صنایع هستند. گیوه دوزی، قالی بافی، پارچه بافی پنبه ای، جاجیم بافی و گلیم بافی نیز در این شهرستان رواج دارد و از اهمیت زیادی برخوردار است. بیش تر بافته های داری منطقه توسط زنان و دختران و در کارگاه های خانگی تولید می شوند حال آن که صنایع دستی چون کنده کاری روی چوب و منبت کاری، در کارگاه های تولید صنایع دستی و بیش تر توسط مردان تهیه می شوند.
قالی‌‌های آباده از قدیمی ترین قالی‌های فارس است. ریشه‌های تار این قالی ها از نخ پنبه‌ای است و در برخی از آن ها به ندرت، از پشم نیز استفاده می شود. در مجموع، قالی های آباده دارای كیفیت ارزشمندی نیستند ولی نباید منكر جذابیت قطعی آن‌ها شد. نقش این قالی ها اساساً مبتنی بر نقش ظل السلطانی است كه در روی زمینه چنان تكرار شده كه یک شبكه تیره از اسلیمی ‌ها را به وجود آورده است. رنگ آن نیز بیش تر بلوطی تیره است و در زمینه كرم رنگ به خوبی خود را نشان می ‌دهد. در مورد رنگ باید گفت كه همه آن ها بنیاد گیاهی دارند. رنگ‌های بلوطی تیره و زرد پر رنگ از اولویت مشخصی برخوردارند كه یادآور قالی ‌های ناحیه مجاورآن، یعنی قالی‌های بختیاری هستند.


مکان های دیدنی و تاریخی


شهرستان آباده از جاذبه های طبیعی و مکان های تاریخی قابل توجهی برخوردار است. کاخ ساسانی و مسجد ایزدخواست‌ از جمله بناهایی هستند که قدمت آن‌ها به دوران باستانی ایران باز می گردند.


صنایع و معادن


شهرستان آباده دارای كارخانه‌های متعدد سنگ‌ساختمانی از قبیل : سنگ، آجر، گچ، بلوك، موزاییك و نیز مواد غذایی مانند نان، رشته، شیر، لبنیات و صنایع نساجی مانند پارچه نخ، چرم، جوراب و امثال آن است. كان‌ها و معادن این شهرستان بیش تر سنگ های ساختمانی هستند. در پیرامون شهر آباده به ویژه در كوهستان های شمالی آن سنگ های مرمر در رنگ های گوناگون و سنگ های ساختمانی بسیار خوبی وجود دارد. در كوه های چهل چشمه در شمال آباده معدن خاك نسوز و در كوه های شرق خاك چینی وجود دارد كه از آن ها بهره برداری می شود. از نظر بازرگانی منطقه نفوذ شهر آباده، از حوزه اداری آن وسیع تر است. این شهر به علت دور بودن از شهرهای بزرگ اطراف، یعنی اصفهان، شیراز، یزد، در واقع بزرگ ترین مركز جمعیت در شمال استان فارس به حساب می آید و مصنوعات خارجی مورد نیاز این منطقه وسیع از راه آباده پخش می شود. انواع محصولات كشاورزی و دامی و صنایع دستی و سنتی این منطقه از طریق آباده به خارج صادر می‌شود. وجود كارخانه‌های متعدد سنگ های ساختمانی و صنایع غذایی و صنایع نساجی در این منطقه سبب رونق بازرگانی و داد و ستد در این ناحیه شده است. امروزه مهم ترین واحدهای اقتصادی، تولیدی، بازرگانی و باربری در این منطقه متمركز شده و این شهرستان اكنون نه فقط محلی برای پخش محصولات محلی و خارجی است بلكه عمده ترین مركز صادرات فرآورده ها و محصولات صنعتی محلی نیز به شمار می آید.  


کشاورزی و دام داری


به سبب عدم وجود رودخانه پر آب در شهرستان آباده، آب كشاورزی از قنات ها و چاه های ژرف به دست می آید. عمده ترین محصولات كشاورزی این شهرستان عبارتند از : گندم، جو، بنشن، تره بار، زرد آلو، بادام، انگور، توت و یک گونه آلوی محلی به نام آلو بخارا. انگور و زرد آلوی آباده بسیار مشهور است و آنقوزه، ‌كاسنی، شیرین بیان و گون كتیرا نیز از گیاهان صنعتی و دارویی منطقه‌است. دام‌و‌فرآورده های دامی از تولیدات بخش دام‌داری در شهرستان آباده محسوب می شوند.  


مشخصات جغرافیایی


مركز این شهرستان آباده است كه در 52 درجه و 38 دقیقه درازا و 31 درجه و 9 دقیقه پهنای جغرافیایی و بلندی 2005 متری از سطح دریا واقع است. شهرستان آباده یكی از شهرستان های استان فارس است كه از شمال با استان اصفهان، از شرق با استان های یزد و كرمان، ازغرب با شهرستان سمیرم و از جنوب با شهرستان شیراز هم مرز است. آب و هوای شهرستان آباده در بخش شرقی گرم و در بخش غربی به علت نزدیكی با كوهستان دنا سرد است. شهرستان آباده در سرشماری سال 1375 تعداد 111220 نفر جمعیت داشته است. مردم این شهرستان آریایی نژاد و مسلمان هستند.
مسیرهای دسترسی به این منطقه عبارتند از:
- راه اصلی اصفهان – شیراز كه از آباده می گذرد.
- راهی كه مركز شهرستان را در آبادی سورمق از بخش ابر كوه به یزد و كرمان
می‌رود.
- راهی كه از اقلید به مركز شهرستان آباده و به سر حد چهار‌دانگه و استان كهگیلویه و بویر احمد می رسد.
- راهی كه از شهر آباده به سمیرم و از آن جا به اصفهان می‌رود.
- راهی كه همه آبادی‌های این شهرستان را به یک دیگر و نیز به شهر آباده متصل كرده است.
 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


قدمت آباده به بیش از هزار سال می رسد. آباده را قبایل گرجه‌ای و پرندی بنا كردند، اما اهمیت و اعتبار آن به دوره كریم خان زند باز می گردد و ظاهرا به دستور او بود كه این شهر آباده نامیده شد. آثار قلعه های قدیمی مانند قلعه كهنه نارنجی و قلعه شیرازی هنوز هم در اطراف این شهر دیده می شود. آباده به دلیل استقرار در مسیر كوچ ییلاق – قشلاق ایل قشقایی دارای اهمیت است.