اقلید‌یكی از شهرستان‌های استان فارس است كه‌دارای هوایی معتدل است و چراگاه‌های فراوانی دارد در پنج ماه از بهار و تابستان منطقه سردسیر ایل های گوناگونی مانند قشقایی و عرب باصری‌است. از طایفه‌ها و تیره‌های‌دیگر می‌توان‌از‌طایفه‌های‌فارسیمدان،كله‌كو، كشكولی، اسلاملو و طایفه های كلمه‌ای و گردشولی از ایل ممسنی نام برد. زبان مردم اقلید، فارسی اما به خاطر وضعیت منطقه لهجه های متفاوتی دارند. آداب و رسوم مردم اقلید با توجه به ویژگی های مخصوص خود بیش‌تر به آداب و رسوم مردم فارس می‌ماند و از نظر زندگی و برخورد با مردم منحصر به فرد است. خون گرم بودن ، زود آشنا شدن، با نیتی پاک و باطنی با صفا با مهمان بر خورد كردن و برنامه ریزی با ظرافتی خاص در مورد بعضی از مراسم مانند عروسی و عزاداری، عید نوروز و عید غدیر از دیگر ویژگی های مردم اقلید هستند. مهم ترین صنعت دستی در شهرستان اقلید؛ فرش بافی است چون اصلی ترین کارو پیشه مردم منطقه‌ فرش بافی است. شمار دستگاه های قالی بافی این شهرستان بیش از هزار دستگاه است و دو شركت بزرگ فرش بافی نیز در اقلید فعال هستند. طرح و نقش فرش ها محلی و بیش‌تر نفش هیبت لو هستند، اما در كارگاه های شركت فرش نیز نقشه‌های دیگری بافته می شوند كه به نام فرش‌های آباده‌ای در بازار به فروش می رسند. بیش‌ترمردم نواحی روستایی اقلید به قالی بافی مشغول هستند و این كار را بیش‌تر زنان و دختران به عهده دارند. توانمندی های شهرستان اقلید در زمینه بافته های داری (قالی و گبه) قابل توجه است، به این ترتیب که این شهرستان قادر است انواع فرش دست‌باف با میزان تولید سالیانه 40 هزارمترمربع و همین میزان صادرات و گبه بافی به میزان تولید سالیانه 5 هزارمتر مربع و به همین میزان صادرات داشته باشد. گیوه بافی، جاجیم بافی و نمد مالی از دیگر صنایع دستی این شهرستان است که در تمام روستاها و شهرهای این منطقه تولید و عرضه می شوند. برخی از این تولیدات جنبه صادراتی و برخی دیگر تنها جنبه مصرف محلی دارند. دریاچه کافتر و آبشار دشتک ابرج و چشمه های متعددی که فضاهای فرح بخش و زیبایی را فراهم آورده اند به همراه دامنه کوه ها و سواحل رودخانه ها از مهم ترین جاذبه های طبیعی شهرستان اقلید به شمار می آیند. ازاماكن مقدسه و تاریخی منطقه می توان امام زاده ها و مسجد جامع شهر كه قدمت آن به شش صد سال قبل می رسد را نام برد. هم چنین قلعه قدیمی ایزد خواست از جاذبه های مهم تاریخی منطقه به شمار می آیند.

مکان های دیدنی و تاریخی


دریاچه کافتر و آبشار دشتک ابرج و چشمه های متعددی که فضاهای فرح بخش و زیبایی را فراهم آورده اند به همراه دامنه کوه ها و سواحل رودخانه ها از مهم ترین جاذبه های طبیعی شهرستان اقلید به شمار می آیند. ازاماكن مقدسه و تاریخی منطقه می توان امام زاده ها و مسجد جامع شهر كه قدمت آن به شش صد سال قبل می رسد را نام برد. هم چنین قلعه قدیمی ایزد خواست از جاذبه های مهم تاریخی منطقه به شمار می آیند.  


صنایع و معادن


بزرگ ترین مركز صنعتی شهرستان اقلید كارخانه قند می باشد كه با ظرفیت اسمی روزانه 1500 تن مصرف چغندرقند سالانه در حدود میانگین 27 هزار تن می باشد و بوسیله بخش خصوصی اداره می شود. دومین واحد صنعتی این شهرستان شركت صنایع پلاستیک كوثر با ظرفیت اسمی سالیانه 2500 تن و عملی 3500 تن تولید انواع پلی اتیلن پایپ، سبک ، سنگین، پلی‌پروپیلن‌وپلی‌استایرن‌است. واحدهای صنعتی دیگر شامل كارخانه شیرپاستوریزه با ظرفیت اسمی 3000 تن شیر در سال و سایر فراورده های لبنی از جمله ماست پاستوریزه، ماست موسیر، پنیر سفید، خامه ، دوغ گازدار است. واحدهای صنعتی دیگر شامل شركت تولید و بسته بندی فرآورده های گوشتی شعبه اقلید با ظرفیت 9 هزارتن كشتار دام و 3600 تن بسته بندی انواع گوشت قرمز به صورت سالیانه است و هم‌چنین كارخانه آرد اقلید با ظرفیت 250 تن روزانه تولید آرد والسی كه بیش از 90% مراحل اجرایی آن اتمام یافته و در آینده نزدیک به بهره‌برداری خواهد رسید. با وجود داشتن استعدادهای بالقوه تولیدات معدنی در این شهرستان به دلیل عدم سرمایه گذاری در این بخش، غیر از تولیدات معدنی در خصوص شن ماسه فعالیت های تولیدی دیگری انجام نمی پذیرد.  


کشاورزی و دام داری


در اقلید به سبب وجود آب فراوان و هوای مناسب، كشاورزی رونق دارد. از نظر كشاورزی این شهرستان از موقعیت خاص كشاورزی برخوردار بوده و وجود پنج دشت مسطح و حاصل خیز و منابع طبیعی آبی قابل توجه این منطقه را به یكی از مهم ترین قطب های كشاورزی استان فارس تبدیل كرده است، هم اكنون میزان 140 هزار هكتار زمین قابل كشت وجود دارد كه تا 200 هزارهكتار نیز قابل گسترش می باشد و عمده تولیدات كشاورزی عبارتند از : گندم، جو، چغندرقند، سیب زمینی، حبوبات (نخود، لوبیا،عدس)، سیب درختی ، علوفه (یونجه ، اسپرس ، شبدر). علاوه بر تولید محصولات زراعی در این شهرستان انواع محصولات باغی توسط كشاورزان تولید می شود كه براساس جدیدترین آمار موجود با سطح زیركشت 8581 هكتار می باشد كه عمده ترین محصولات باغی عبارتند از سیب درختی ، بادام ، انگور ، گردو كه سطح زیركشت سیب درختی 3094 هكتار ، بادام (آبی 218 هكتار، دیم 2986) انگور (آبی 443 هكتار ، دیم 839 هكتار) و گردو 391 هكتار می باشد، باغ داران محصولات دیگر از جمله زردآلو، آلبالو، گیلاس، هلو، شلیل، شفتالو، انواع آلو، انواع گوجه، به، گلابی، خرمالو، انار، توت، انجیر، سنجد و زعفران نیز تولید می شود.
شهرستان اقلید یكی از شهرستانهای مستعد دامپروری می باشد كه تقریباً حدود 400 هزار واحد دامی ، توسط حدوداً 500 بهره بردار(دامدار و دامپرور) در بافت شهر و روستاهای شهرستان نگهداری می شوند و در طول شش ماه از سال بیش از 50 هزار نفر از عشایر بدلیل ییلاقی بودن منطقه به این شهرستان كوچ می نمایند كه این امر موجب رونق دام پروری گردیده و سالیانه میزان قابل دام به صورت زنده مازاد بر نیاز شهرستان به استانهای یزد، اصفهان ، فارس صادر می گردد. اخیراً نیز با احداث و راه اندازی مجتمع گوشت این شهرستان ، انواع دام های مختلف از دام داران منطقه توسط این مجتمع خریداری و پس از كشتار ، بسته بندی گردیده و به سایر نقاط كشور ارسال می گردد. دام داری بر عهده تیره های گوناگون ایل ها است و دام ها شامل گاو، گوسفند، بز و شتر است. انواع فرآورده های دامی و لبنی از محصولات بخش دام داری این شهرستان می باشد.  


مشخصات جغرافیایی


اقلید واقع در طول جغرافیایی 52 درجه و 41 دقیقه و عرض جغرافیایی 30 درجه و 53 دقیقه و بلندی 2230 متری از سطح دریا می باشد. اقلید یكی از شهرستان های استان فارس است كه از شمال و شمال‌خاوری با شهرستان آباده، از جنوب خاوری با شهرستان خرم بید، از جنوب با شهرستان مرودشت، از باختر با شهرستان سپیدان و استان کهگیلویه و بویر احمدو از شمال باختر با شهرستان سمیرم از استان اصفهان هم مرز است. چون این سرزمین كوهستانی است چشمه سارهای فراوان دارد كه بیش‌تر آن ها، سرچشمه‌های رودخانه كر هستند. جمعیت شهرستان اقلید درسال 1375 تعداد 80947 نفر بر آورده شده است. شغل‌اصلی مردم اقلید كشاورزی، دام داری، پیشه وری، بازرگانی، كارگری و فرش بافی است. مسیرهای این شهرستان به مناطق اطراف عبارت اند از:
- راه آسفالته ای كه از اقلید به سوی شمال خاوری كشیده شده كه اقلید را به جاده اصفهان - شیراز در آبادی سورمق متصل می سازد. در ازای این راه 18 كیلو متر است.
- راه اقلید - آسپاس كه 48 كیلومتر است و از اقلید به سوی جنوب باختری می رود و به آبادی آسپاس می رسد.
- جاده ای كه از سوی شمال از اقلید به سوی آبادی های صغاد بهمن و سپس به ایزد خواست و شهر سمیرم می رسد.
- راه های دیگری كه مركز بخش اقلید را به آبادی های پیرامونش می رساند.  


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


اقلید درعربی یعنی كلید واحتمالا یک كلمه یونانی می باشد. این شهر به دروازه فارس مشهور بوده و درگذشته یكی از بلاد مهم به شمار می رفته است. كلید به مرور زمان به كلیل و بعد به اقلید تغییر نام پیدا نمود و هنوزهم عده ای به آن كلیل می گویند و مفهوم مجازی آن، كلید گشایش سرزمین فارس است. به این معنی که هر كس می خواسته فارس را فتح كند، اول بایستی اقلید را فتح كند. اقلید شهر كهن سالی است و در دوران های پیش از اسلام منطقه آبادی بوده است. هم اكنون ازدوران ساسانیان چند اثر ارزنده در اقلید و پیرامون آن وجود دارد كه حوض دختر گبر با سنگ نوشته پهلوی اش یكی از آن هاست. در فارسنامه ابن بلخی درباره اقلید چنین نوشته شده است : « اقلید شهركی كوچک است و حصاری دارد و جامع و منبردارد و هوای آن در سردسیر معتدل است و درست، آب آن خوش است و روان، [ و در آن ] میوه باشد از هر نوعی ... ». هم چنین در فارسنامه ناصری نیز درباره اقلید چنین می خوانیم : « اقلید پنج فرسخ جنوبی آباده است در دامنه كوهی افتاده است. رودخانه از میان آن جاری است در دو جانب این رودخانه باغ های پر از درختان سردسیری است مكانی با صفا و نزهت گاهی دلگشا است ».